Wij vinden “gewoon” al gek genoeg.
Een belangrijk gespreksonderwerp in het pastoraat is altijd het beeld dat mensen van zichzelf hebben. Hoe kom je aan dat beeld? Klopt het beeld met de werkelijkheid, zoals je dat van anderen hoort of merkt? Heb je in je leven de ruimte gekregen om jezelf te leren kennen? Zijn er zaken waarbij het je moeilijk gemaakt werd om jezelf te leren kennen en soms ook te accepteren? Klopt het beeld dat jij van jezelf hebt met dat wat bijvoorbeeld je ouders van jou hebben? Heb je aan allerlei verwachtingen kunnen voldoen of heb je juist aan die verwachtingen niet kúnnen voldoen? Heb je mensen moeten teleurstellen? Was je sterk genoeg om eigen keuzes te maken? Ben je nu tevreden met wie je bent? Zijn anderen tevreden en blij met jou, bijvoorbeeld je ouders? Als dat niet het geval is, hoe heb je dat dan verwerkt? Denk je wel eens over jezelf, gezien door de ogen van God? Wie denk jij dat God is? Welk beeld heb je van God? Denk je dat jij “in beeld bent”, dus meetelt bij God?
Dit zijn zomaar een aantal vragen, welke aan de orde komen in pastorale gesprekken, en zaken waar mensen het ook erg moeilijk mee kunnen hebben. De ervaring leert dat, als alles nou maar een beetje gewoon gaat, “zoals bij anderen”, dat mensen het dan het meest gemakkelijk hebben met zichzelf. Ook is het vaak zo dat als alles “gewoon” gaat, dat mensen die voor ons belangrijk zijn, je ouders bijvoorbeeld, het niet zo moeilijk vinden te laten merken dat je mee telt in hun ogen. Op het moment echter dat je een andere weg gaat, soms moet gaan, beginnen zich problemen voor te doen. Mensen kunnen het moeilijk met zichzelf hebben als hun leven zich op een andere manier ontwikkelt. Mensen kunnen zich afgewezen voelen, of weten zich daadwerkelijk afgewezen door hun omgeving. En als mensen zich door hele belangrijke medemensen afgewezen voelen, dan is het o zo moeilijk om te geloven dat God jou niet zou afwijzen.
Maar mensen kunnen soms een andere weg (moeten) gaan; keuzes maken die niet verwacht worden, bijvoorbeeld op het punt van beroepskeuze of partnerkeuze. Het thuiskomen met een partner uit een andere kerk is iets waarvan ouderen nog wel weten hoe dramatische gevolgen dat kon hebben. Soms zelfs tot splitsing in families toe. Ook thuiskomen met het verhaal dat je niet, “net als iedereen”, je aangetrokken voelt tot mensen van het andere geslacht, maar juist door mensen van jouw eigen geslacht, kan tot drama’s leiden. Verdriet en teleurstelling bij de omgeving. Terwijl je zelf dan al een moeilijke periode achter de rug kan hebben gehad om überhaupt jezelf en je gevoelens te accepteren. Dan ook nog afgewezen worden door diegenen die eigenlijk altijd achter je zouden moeten staan is heel moeilijk. En wat moet je dan nog met je geloof? Wijst God ook mensen af? Is voor God ook “gewoon al gek genoeg”. Of is het anders zijn van mensen voor God geen belemmering om deze mensen als zijn kinderen te zien?
Aan de verhalen van Jezus mogen we op zijn minst afleiden dat hij zich niet snel van mensen af zal keren. Hij gaat om met mensen, gaat zelfs eten bij mensen, die zeker niet tot het geaccepteerde sociale gemiddelde behoorden. Mensen die werden afgewezen, met de nek werden aangekeken, buiten de kring waren geduwd om allerlei redenen, dat zijn mensen waar Jezus juist op af lijkt te stappen. Binnen de kerken vinden wij dit altijd een belangrijk punt. We maken ons sterk om te zeggen dat we ons het lot van mensen moeten aantrekken die het moeilijk hebben. Die zich afgewezen voelen. Die in de knel zitten. Tegelijkertijd heeft de kerk zélf hard meegedaan om mensen af te wijzen. Toegegeven, sommige kerken meer dan andere: maar we hebben geen van alle schone handen in de geschiedenis van onze kerken als het gaat om de positie van bijvoorbeeld gescheiden mensen, ongehuwde moeders, mensen met een andere seksuele voorkeur dan wat wij “gewoon”vinden e.d. De kerken hebben op dit punt de laatste decennia geleerd maar moeten nog een hoop meer leren.
Aan de kerken in Bergen op Zoom is onlangs de vraag gesteld om een kerkdienst te organiseren op roze zaterdag, de dag dat er in Bergen op Zoom uit het hele land homoseksuele mensen samenkomen om aan allerlei activiteiten deel te nemen. Onder die vele duizenden mannen en vrouwen zijn er ook vele honderden met een kerkelijke achtergrond. Vaak gaat het om mensen die het moeilijk hebben gehad in de tijd dat ze met hun geaardheid naar buiten kwamen. Afgewezen door ouders, door de pastoor en/of de dominee. Zeker enige decennia geleden zat dat in de standaard behandeling. In een vaak langdurig proces willen mensen vroeg of laat zichzelf toch de vraag voorleggen wat hun geaardheid betekent in hun denken over God. Wij kennen God onder de naam “Ik ben met jou”. Zo leren we hem al in de kinderbijbel kennen in het verhaal van Mozes die op weg moet om iets moeilijk te doen. God zegt dan: mijn naam is: “Ik ben met jou”. Dat roept gelijk de vraag op: Ook als ik anders ben dan anderen? Hoe trouw is God aan het werk van zijn handen? Aan wat hij schiep? Aan mensen? Aan mij? Het is geen flauwekul, dit soort vragen en processen, dat voelt u wel aan.
De kerkenraad van de protestantse gemeente Bergen op Zoom en de parochie van de H.M. Maria hebben besloten dat we de vraag van de stichting roze zaterdag niet uit de weg kunnen gaan. Er zijn op dit moment gesprekken gaande tussen enkele pastores, die daartoe bereid waren, gesteund door enkele ambtsdragers, samen met vertegenwoordigers van de organisatoren. Het zijn hele diepgaande gesprekken, dat kan ik U verzekeren. Ook boeiend, inspirerend en bemoedigend. De bedoeling is om als kerken een oecumenische dienst te organiseren, samen met de voorbereidingsgroep van deze stichting. Een dienst gericht op dat deel van de gasten die een kerkelijke of gelovige binding hebben / hadden / voelen. We gaan op die zaterdag in ieder geval de gewone lezingen van dat weekend gebruiken en proberen de bijbel zelf aan het woord te laten. Daarnaast is er natuurlijk samenzang en muziek. Dat moet allemaal nog uitgezocht worden. We willen deze weg wel met elkaar proberen te gaan. Eén afspraak kan ik U nu alvast doorgeven: bij die speciale kerkdienst bent U, leden van de kerken van Bergen op Zoom en omgeving, allemaal van harte uitgenodigd! Het zal de medechristenen die deze dag onze gast zijn een enorme steun en vreugde zijn wanneer we in grote getale samenkomen om te bidden, te zingen, te luisteren en elkaar te bemoedigen.
Vr. groet, ds. Willem Vermeulen.
Januari 2007